Zdobycie pracy w wyuczonym zawodzie lub dalsze studiowanie może się wiązać z koniecznością przedstawienia dyplomu (lub dyplomów) ukończenia studiów. Nie zawsze jednak certyfikowane lub przysięgłe tłumaczenie dyplomu będzie wystarczające dla przyszłego pracodawcy lub przyszłej uczelni. W takim przypadku niezbędne będzie nostryfikowanie dyplomu, czyli uznanie go za równoprawny z jego brytyjskim odpowiednikiem. Celem tego artykułu jest przedstawienie za i przeciw nostryfikacji dyplomów oraz samej procedury nostryfikacyjnej.

Magister a Master's degree

Nostryfikacją zagranicznych dyplomów w Zjednoczonym Królestwie zajmuje się The National Recognition Information Centre for the United Kingdom (UK NARIC). Przybyszom oferuje ona usługę porównania kwalifikacji otrzymanych za granicą ze strukturą kwalifikacji obowiązujących w tym kraju. W przypadku skorzystania z usługi tej otrzymujemy list porównywalności (letter of comparability) zawierający informacje o porównywalnym poziomie kwalifikacji posiadacza dyplomu ze standardami obowiązującymi w Królestwie.

W tym momencie można postawić następujące pytanie: OK, wszystko fajnie, UK NARIC uzna więc mojego magistra jako Master of Science/Arts. W końcu w tak tłumaczymy nasze dyplomy, prawda? Nieprawda! Według UK NARIC odpowiednikiem polskiego tytułu magistra jest British Bachelor (Honours) degree. Jakkolwiek wydaje się to niesprawiedliwe, proszę pamiętać, że UK NARIC nie porównuje dyplomu polskiej uczelni z dyplomem uczelni brytyjskiej, lecz ze standardami obowiązującymi w tym kraju. W Polsce magister jest tytułem zawodowym, a nie tytułem naukowym, podczas gdy w Zjednoczonym Królestwie Master's degree jest tytułem postgraduate, a nie undergraduate. Dopiero implementacja procesu bolońskiego umożliwi zmianę tej sytuacji. Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku magistrów inżynierów i fakt przynależności polskich politechnik do FEANI z punktu widzenia UK NARIC niczego nie zmienia. Ponieważ w Polsce tytuł magistra umożliwia rozpoczęcie studiów doktorskich, list porównywalności zawiera odpowiednią adnotację.

Czy rzeczywiście jest mi potrzebny UK NARIC?

Skoro UK NARIC nie uznaje polskich dyplomów magistra w oczekiwany sposób warto postawić inne pytanie: czy warto korzystać z usług tej instytucji? Odpowiedź na to pytanie powinna być podyktowana zdrowym rozsądkiem: o ile nie trzeba, to nie ma potrzeby. Pamiętajmy jednak, aby nie kierować się tylko sytuacją w dniu dzisiejszym, jutro list porównywalności może być przepustką do lepszej pracy.

Podobnych rozterek nie mają osoby pragnące pracować w zawodach, w których kierunkowe wykształcenie wyższe jest warunkiem koniecznym rozpoczęcia pracy. W niektórych zawodach, na przykład w edukacji, kierunkowe wykształcenie wyższe umożliwia zajęcie bardziej odpowiedzialnych stanowisk. W takich przypadkach skorzystanie z usług UK NARIC staje się niezbędne.

W tym momencie należy jednak podkreślić, że wystawiony przez UK NARIC list porównywalności powinien być traktowany w charakterze informacji na podstawie posiadanej przez instytucję tą wiedzy. Istnieje więc niebezpieczeństwo, że posiadany list nie zostanie uznany przez potencjalnego pracodawcę jako wystarczające potwierdzenie wykształcenia, jednak w rzeczywistości przypadki te mogą być co najwyżej sporadyczne.

Warto zauważyć, że wiele firm jest świadomych różnic pomiędzy systemami edukacyjnymi w różnych krajach. Mój obecny pracodawca zakwalifikował mój tytuł jako International Master's degree, a listu z UK NARIC, mimo że go posiadam, nie przedstawiałem.

Mimo wszystko nostryfikujemy

W przypadku podjęcia decyzji o nostryfikacji dyplomu, w pierwszej kolejności należy wybrać usługę UK NARIC, z której chcemy skorzystać. O ile nie zależy nam na czasie, należy skorzystać z Letter of Comparability. Oficjalny czas realizacji zlecenia od momentu otrzymania płatności i wszystkich dokumentów wynosi od 10 do 15 dni roboczych, ale w rzeczywistości czas ten będzie najdłuższy możliwy. Należy pamiętać także o tym, że UK NARIC bardzo długo świętuje okres Bożego Narodzenia.

UK NARIC wymaga dostarczenia następujących dokumentów:

• kserokopii dyplomu oraz jego tłumaczenia,
• wypisu z indeksu lub suplementu oraz jego tłumaczenia,
• listu określającego rodzaj usługi i zawierającego dane kontaktowe, oraz
• zaadresowanej koperty zwrotnej ze znaczkiem, jeżeli list będzie wysłany pod adres w Zjednoczonym Królestwie.

Dostarczenie certyfikowanych lub przysięgłych tłumaczeń dyplomu oraz wypisu z indeksu lub suplementu jest niezbędne. UK NARIC oferuje usługę tłumaczenia, ale nie jest ona dostępna w języku polskim. Nawet jeżeli sytuacja ta w przyszłości ulegnie zmianie, z usługi tej nie warto korzystać ponieważ wraz z listem porównywalności nie otrzymamy tłumaczenia, za które dodatkowo trzeba zapłacić.

Wszelkie dokumenty potwierdzające nasze wykształcenie przeznaczone do obrotu prawnego za granicą powinny zostać zalegalizowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Opłata za legalizację wynosi 19 PLN w znaczkach skarbowych. UK NARIC nie wymaga jednak legalizacji dyplomu, więc jego kserokopia wraz z tłumaczeniem będzie wystarczająca.

UK NARIC wymaga dostarczenia wypisu z indeksu lub suplementu wraz z jego tłumaczeniem. Z doświadczenia jednak wiem, że nie jest to konieczne. Wystarczy w liście zgodnie z prawdą dopisać, że jednego z tych dokumentów nie otrzymało się wraz z dyplomem. Możliwe jest jednak wystąpienie do dziekanatu wydziału uczelni, której posiadamy dyplom, o wystawienie suplementu do dyplomu zawierającego między innymi opis studiów, oceny z wszystkich przedmiotów, osiągnięcia oraz wynik końcowy. We wniosku do dziekana warto zaznaczyć, że suplement potrzebujemy do nostryfikacji dyplomu przez UK NARIC, oraz poprosić o wystawienie go w języku angielskim - niektóre wydziały będą w stanie to zrobić. Wystawienie suplementu kosztuje 75 PLN oraz 19 PLN w znaczkach skarbowych. Jeżeli przebywamy na terenie Zjednoczonego Królestwa warto dołączyć do wniosku upoważnienie dla osoby mieszkającej w Polsce, która będzie naszym przedstawicielem w kontaktach z uczelnią.

Aby ułatwić sobie życie warto skorzystać z aplikacji online. Dodatkowymi zaletami opcji tej są:

• możliwość śledzenia postępu realizacji usługi przez sieć,
• niższy koszt usługi,
• możliwość płatności online,
• możliwość wydrukowania gotowego listu do UK NARIC, oraz
• brak konieczności dołączania zaadresowanej koperty zwrotnej.

W tym przypadku należy wypełnić ankietę online, dokonać płatności (£39.95 z VAT'em), wysłać dokumenty pocztą lub faksem i... czekać. Od czasu do czasu możemy sprawdzać postęp realizacji naszego zlecenia. Koszt standardowej usługi zlecanej pocztą jest droższy (£47.00 z VAT'em), a z żadnych udogodnień nie korzystamy. Miłą niespodzianką dla osób posiadających więcej niż jeden dyplom jest fakt, że UK NARIC pobiera stałą opłatę niezależnie od liczby posiadanych przez jedną osobę dyplomów.

Na zakończenie warto podkreślić, że nostryfikacji dyplomu można dokonać będąc jeszcze poza granicami Zjednoczonego Królestwa. Pozwala to na uniknięcie konieczności marnowania czasu będąc na miejscu jeżeli skorzystanie z usługi UK NARIC okaże się niezbędne.

PS. W artykule tym przedstawiłem własne doświadczenia związane z nostryfikacją dyplomu przez UK NARIC, a do jego napisania skłoniła mnie liczba nieprawdziwych informacji znajdujących się w niektórych artykułach poświęconych nostryfikacji dyplomów w Zjednoczonym Królestwie.